Phân biệt lễ Vu Lan và lễ cúng cô hồn tháng 7

Không phải ai cũng có thể phân biệt lễ Vu Lan và lễ cúng cô hồn tháng 7. Tháng 7 âm lịch là tháng rất quan trọng trong văn hóa, tín ngưỡng của người Việt Nam. Đó là do trong tháng có nhiều ngày lễ như Vu Lan báo hiếu, lễ cúng cô hồn, ngoài ra còn có cả ngày lễ Thất tịch 7/7 bắt nguồn từ sự tích Ngưu Lang Chức Nữ.

Nhưng nhiều người vẫn thường nhầm lẫn giữa lễ Vu Lan với lễ cúng cô hồn, tưởng rằng hai lễ này là một. Để phân biệt rõ ràng, các bố mẹ và các bé hãy cùng tìm hiểu kỹ càng về nguồn gốc, ý nghĩa và các phong tục thờ cúng của hai ngày lễ này nhé.

Nguồn gốc lễ Vu Lan và lễ cúng cô hồn

Hai ngày lễ này khác nhau trước hết là do chúng xuất phát từ những điển tích, điển cố và giai thoại khác nhau. Do vậy hiểu rõ nguồn gốc ngày lễ là cách phân biệt lễ Vu Lan với lễ cúng cô hồn.

Nguồn gốc lễ Vu Lan

Lễ Vu Lan, có tên khác là lễ “Vu Lan bồn” về cơ bản là ngày lễ để báo hiếu các đấng sinh thành. Đây là một trong những lễ quan trọng bậc nhất của Phật giáo. Lễ Vu Lan gắn với tích về Mục Kiền Liên, là một đệ tử của Đức Phật, đồng thời còn là một vị tôn giả tu luyện được nhiều phép thần thông.

Sự tích ngài Mục Kiền Liên cầu xin Đức Phật cứu giúp mẹ.

Vì nhớ mẹ nên một hôm Mục Kiền Liên đã dùng đôi mắt thần nhìn xuống địa ngục. Ông thấy mẹ là bà Thanh Đề do kiếp trước tạo nhiều nghiệp ác nên bị Diêm Vương đày làm quỷ đói. Cầm lòng không đặng, ông liền dùng phép thuật xuống địa ngục để mang cơm dâng cho người. Bà Thanh Đề lâu ngày nhịn đói, lại sợ các cô hồn khác đến ăn tranh nên khi ăn đã dùng một tay che bát cơm của mình. Chẳng ngờ khi bà đưa bát lên miệng, thức ăn liền hóa thành lửa đỏ không thể ăn được. Đó là cái giá bà phải trả vì vẫn còn tính “tham, sân, si”. Đau xót khi chứng kiến cảnh này, Kiền Liên cầu xin Đức Phật giúp mình cứu mẹ.

Đức Phật dạy ông rằng ác nghiệp của mẹ ông quá nặng nên phải nhờ đến chư tăng mười phương hợp lực giúp đỡ. Vào ngày rằm tháng bảy, cũng là lúc chư tăng mãn hạ sau 3 tháng an cư kiết hạ, Kiền Liên cần sửa một cái lễ đặt vào trong chiếc chậu để dâng cúng và thành khẩn cầu xin. Mục Kiền Liên làm đúng như lời Phật dạy, quả nhiên vong mẫu của Ngài thoát khỏi kiếp ngạ quỷ, được sinh về cảnh giới lành và ăn uống bình thường.

Phật cũng dạy rằng chúng sanh ai muốn báo hiếu cho cha mẹ nên làm theo cách này. Kể từ đó ngày lễ Vu Lan ra đời như một hình thức để tri ân, báo hiếu cho những người thân đã mất trong gia đình.

Nguồn gốc lễ cúng cô hồn

phân biệt lễ vu lan và lễ cúng cô hồn tháng 7

Tháng 7 là lúc Diêm Vương mở Quỷ Môn Quan, thả chúng quỷ về trần thế.

Theo tín ngưỡng dân gian Việt Nam, cha ông ta tin rằng con người có hai phần gồm phần hồn và phần xác. Khi con người qua đời, hồn lìa khỏi xác, thân xác được chôn cất hoặc hỏa táng rồi dần dần phân hủy. Nhưng phần hồn vẫn tiếp tục tồn tại, trong đó một số linh hồn được tái sinh, lại có những vong hồn vì nhiều lý do mà vẫn vương vấn trần thế, mang kiếp quỷ đói, lang thang trên trần để quấy rối người sống.

Đó là nguồn gốc của lễ cúng cô hồn mang ý nghĩa nhân đạo, nhằm “cứu giúp” những vong hồn bơ vơ, khốn khổ, không được ai thờ cúng. Cũng theo truyền thuyết dân gian, bắt đầu từ ngày mồng 2/7 Âm lịch, Diêm Vương ra lệnh mở Quỷ Môn Quan để ma quỷ trở lại cõi trần và đến rằm thì cửa địa ngục đóng lại, tất cả phải trở về. Vì vậy nên các gia đình thường cúng cô hồn từ ngày mồng 2 đến hết ngày 14/7 âm lịch.

Sự khác biệt trong phong tục của hai ngày lễ

Phong tục của lễ Vu Lan

Phân biệt lễ Vu Lan với các ngày lễ khác chủ yếu phải xem xét đến phong tục. Cúng rằm tháng Bảy phải cúng tại chùa trước, sau đó mới đến cúng tại gia. Mỗi năm vào mùa lễ Vu Lan, Ở Việt Nam và nhiều quốc gia khác có đến hàng trăm, đôi khi hàng nghìn người, tập trung tại các ngôi chùa để tụng kinh, cầu nguyện cho người quá cố và thờ cúng Đức Phật.

Tại các chùa và hội đoàn Việt Nam, vào ngày lễ Vu Lan có nghi thức “bông hồng cài áo” để nhắc nhở về lòng hiếu thảo và tình người, theo đó bông màu hồng dành cho những ai còn mẹ và bông màu trắng dành cho những ai đã mất mẹ.

phân biệt lễ vu lan và lễ cúng cô hồn tháng 7

Bông màu hồng cho những ai còn mẹ, bông màu trắng cho những ai đã mất mẹ.

Mỗi nhà vào ngày này sẽ có hai mâm cỗ, một mâm cúng gia tiên, một mâm cúng thí thực (tặng thức ăn) dành cho những chúng sinh lưu lạc. Trên mâm cúng tổ tiên, các gia đình bày một mâm cỗ mặn, tiền vàng và cả những đồ hàng mã dành cho người cõi âm.

Phong tục của lễ cúng cô hồn

Như đã nói ở trên, dân gian cho rằng cổng địa ngục được mở ra từ ngày 2/7 đến ngày 14/7 và đóng vào lúc 12h ngày 15/7 nên các gia đình tự lựa chọn một ngày trong khoảng thời gian này để làm lễ cúng cô hồn. Nhất thiết phải làm trước ngày 15/7 nếu không chúng quỷ sẽ về địa ngục hết.

Mâm cỗ cúng cô hồn đơn giản hơn mâm cỗ cúng Vu Lan, thường có: 1 đĩa muối, gạo, cháo trắng loãng, giấy áo, giấy tiền, mía, bánh kẹo tiền mặt (tiền thật), trái cây 5 màu, khoai lang lục, 3 ly nước, 3 cây nhang và 2 ngọn nến. Không thể thiếu cháo loãng vì dân gian quan niệm rằng những linh hồn bị đày đọa không thể nuốt được thức ăn thông thường, do thực quản của chúng nhỏ hẹp. Muối và gạo sau khi cúng xong phải rải xuống đường mang ý nghĩa tiễn cô hồn đi.

phân biệt lễ vu lan và lễ cúng cô hồn tháng 7

Mâm cúng cô hồn không thể thiếu cháo trắng.

Cũng theo quan niệm của người Việt, nếu trong ngày này vừa mang đồ cúng lên nhưng chưa kịp thắp nhang đã có người đến giật thì phải quăng hết đồ cúng đi, tuyệt đối không được giật lại vì như vậy là giành giật với “cô hồn”. Nếu trong thời gian thắp nhang có người chực chờ sẵn để giật đồ cúng, đặc biệt là trẻ em, thì đó là điều may mắn với gia chủ. Tục này gọi là “giật cô hồn”.

Ý nghĩa của lễ Vu Lan và lễ cúng cô hồn

Ngày lễ Vu Lan là dịp “nhắc nhở” các thế hệ con cháu chúng ta nhớ tới công ơn dưỡng dục sinh thành của cha mẹ, ông bà, tổ tiên cũng như những đóng góp to lớn của các anh hùng dân tộc, những người có công với đất nước. Còn lễ cúng cô hồn là dịp để làm phúc, bày tỏ lòng bao dung, bố thí cho những vong hồn bơ vơ khốn khổ.

Ngày lễ cúng cô hồn giúp chúng ta tiếp cận được những ý nghĩa giáo dục đầy nhân bản của văn hoá Phật giáo như “Từ, bi, hỷ, xả”, “vô ngã, vị tha”; thì ngày lễ Vu Lan lại khắc ghi trong chúng ta đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, “ăn quả nhớ người trồng cây”. Xác định rõ được những ý nghĩa này sẽ giúp chúng ta phân biệt lễ Vu Lan với lễ cúng cô hồn.

Do những ý nghĩa về mặt văn hóa, tâm linh, tín ngưỡng sâu sắc như vậy nên tháng Bảy âm lịch là dịp để những người con trở về với quê hương, để rất nhiều gia đình cùng quây quần, tụ họp, thể hiện tình cảm và sự gắn kết. Đây cũng là lúc những Phật tử bày tỏ lòng thành kính và mộ đạo, hướng về những trung tâm Phật giáo lớn. Tháng Bảy âm năm nay, do tình hình dịch bệnh căng thẳng nên các hoạt động mừng lễ Vu Lan và lễ cúng cô hồn có thể bị hạn chế hơn. Nhưng thành tâm mới là điều quan trọng – Đức Phật và tổ tiên luôn đón nhận tấm lòng thành của những người con hiếu thảo và giàu lòng từ bi.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *